Gevangen in gedachten

We stonden samen te wachten op de bus. Tussen de wachtende mensen stond een vrouw hardop te mopperen over het lot dat haar getroffen had. “Waarom, God, waarom?” vroeg ze op een verwijtende toon. God was kennelijk schuldig aan de ellende die haar was overkomen.

Ik moet een jaar of 20 geweest zijn, nog geen moslim, wel zoekende. Ik voelde in elk geval instinctief aan dat hier een denkfout gemaakt werd. God heeft nergens schuld aan. Als ons iets slechts overkomt, is het ofwel alleen maar slecht in onze ogen - dat wil zeggen met onze beperkte blik - ofwel het is iets dat we over onszelf hebben afgeroepen. Ik vond de vraag typisch iets voor christenen, omdat ook dominees aangaven dat kinderen of jongelui te vroeg waren heengegaan en dat het “niet eerlijk” was. Volgens de bijbel heeft zelfs Jezus aan God gevraagd, “Waarom heeft u mij verlaten?” Hoe krom is die vraag, als je gelooft dat Jezus een deel van God zelf is. Ik begreep het toen al niet - God die zichzelf verwijten maakt - en nog steeds verbaas ik me over alle verschillende en onlogische verklaringen die christenen geven.  

Ik zou God nooit de schuld geven, daar was ik zeker van. De opmerking “Welke God doet nu zoiets” zou ik niet maken en de vraag  “Hoe kan God dit onrecht toestaan?” zou ik niet stellen.

Godzijdank heb ik mij aan mijn woord gehouden.

Wat ik toen niet besefte is dat ik de waarom-vraag indirect toch wel degelijk stel. Gisteren las ik in het boek ‘De helende kracht van acceptatie’ van Annemarie Postma en werd getroffen door de volgende zin: ‘Om ruimte te maken voor heling is de eerste stap de drang om te weten waarom de dingen gebeuren zoals ze gebeuren op te geven’. Meteen wist ik: dit gaat over mij. Ik wil altijd weten waarom de dingen gebeuren zoals ze gebeuren. Ik loop alle mogelijkheden in mijn brein af om er achter te komen wáár ik de fout ben ingegaan, of wat de werkelijke reden kan zijn dat anderen mij zo konden kwetsen. Wie wat waar wanneer en waarom blijven ronddraaien in mijn hoofd. Ik ging er vanuit dat het juist goed is om kritisch naar mezelf te kijken. Dat ik na jaren nog steeds alleen maar kan gissen - met zo nu en dan een klein helder momentje - mocht de gedachtenpret - of prut - niet drukken. Ik tast nog steeds in het duister. En het erge is dat ik mijzelf ook dát weer kwalijk neem. Ik zit gevangen in mijn gedachten. Het is zoals Postma zegt: ‘vasthouden aan de drang om te weten is vasthouden aan de pijn’. Een schok van herkenning schiet door mijn lichaam. Dit is wat ik doe, ik houd vast aan de pijn. Wat doe ik mezelf aan?

Ik vind God niet oneerlijk, maar ik vind ‘de wereld’ en ‘de mensen’ oneerlijk. Er is zoveel onrecht gaande in de wereld, dat ik dat niet verdragen kan. Daar bovenop komt nog het kleine leed dat mijzelf overkomt, waarvan ik of anderen of mezelf de schuld geef. En zo raak ik verwikkeld in filosofische gedachtekronkels. Op het internet heb ik de ene link met de ene verklaring nog maar net geopend, of mijn oog valt op een volgende link met een andere verklaring. Ik zal het antwoord vinden en dán heb ik vast het inzicht. Ik wil begrijpen waarom er zoveel ellende en verderf op aarde is.

Vat krijgen op de situatie is niet alleen mijn drang, maar de drang van vele mensen. We leren als kind al dat het belangrijk is om te plannen en om te kaderen. Hoe wonderlijk is het dat ik op de opleiding Journalistiek mijn creativiteit kwijtraakte omdat ik zoveel moeite moest doen om te kaderen en te beargumenteren. Toch had ik daar mijn lesje nog niet geleerd.

Hoe vaak heb ik van anderen te horen gekregen dat ik fel overkom, dat het lijkt alsof ik een heel leger met me heb meegenomen. Een tijdje geleden kwam ik er al achter dat die felheid ergens in mijn verleden is opgebouwd. Ik heb zelf iets meegemaakt in mijn jeugd, dat te zwaar was om te dragen, of iets gezien dat het daglicht niet verdragen kon, waardoor ik het gevoel heb mijzelf te moeten beschermen en te strijden. ‘No more pain. No more games, no more messing with my mind. No more drama in my life. No one’s gonna make me hurt again’ zingt Mary J. Blige en dat voel ik tot op mijn botten. Telkens als ik in een soortgelijke situatie terecht kom, bal ik weer mijn vuisten en staat the angry young woman in mij op. Het zal mij niet overkomen dat ik me alwéér laat overdonderen! De ander heeft geen idee waar die felheid vandaan komt - de felheid is doorgaans ook onterecht, want gebaseerd op een oude verontwaardiging en angst  -  maar het is mijn instinct, mijn overlevingsdrang. Daar heb je dat woord weer: drang.

Ik lees verder in het boek om te begrijpen wat ik moet doen om van die drang af te komen - en ik voel het al een beetje aan mijn water: niets. Ik moet niets doen! Pas als ik stop met zoeken, zal ik mijn antwoorden vinden, belooft Postma.  

‘Het gaat er uiteindelijk om’ schrijft zij, ‘dat we verlies, tegenslag of ziekte kunnen gaan zien als een crisis die onze ogen wil openen voor de werkelijkheid, en ons tegelijkertijd een kans biedt om dichterbij onszelf of God te komen. En dat het wel of niet genezen helemaal niet zo belangrijk is, maar dat het er om gaat dat we de innerlijke uitdaging aangaan die er van ziekte of beperking uitgaat, dat we ontdekken welk verlangen van de ziel er achter onze ziekte schuilgaat’.

Wat mijn ziel wil, dat weet ik best wel. Mijn ziel wil wat alle mensen in wezen willen: innerlijke rust. Mijn ziel is moe van het strijden en verlangt naar overgave. Ik wist wel dat ik er nog niet was met het uitspreken van de shahada, want telkens weer stelt Allah ons op de proef en wij moeten er naar blijven streven om in overgave te leven. En daar schrijf ik alweer een woord op dat met iets willen beheersen te maken heeft - streven. Laat ik er maar naar streven om te accepteren dat het leven hard is, dat er mensen op mijn pad zullen blijven komen die niet het beste met mij voor hebben, zonder dat ik naar een verklaring zoek. Het is geen apathische houding die leidt tot neerslachtigheid, maar een daadwerkelijk Godsvertrouwen, die leidt tot een krachtiger persoonlijkheid.

Zal het me lukken om los te laten en me te laten leiden?

De eigen identiteit, deel II: de generatieklik

Is er sprake van een generatiekloof tussen de eerste, tweede en derde generatie

moslims in Nederland of hebben de jongere generaties van de verschillende puzzelstukjes een nieuwe mooie puzzel samengesteld? Is er sprake van een brei, of een fusie? Van een generatiekloof of een -klik? In dit deel aandacht voor de grote uitdaging die er voor onze jeugd ligt om de wijsheid van hun voorouders te benutten en om de problemen die generaties lang zijn doorgegeven op te lossen.

Zou het niet geweldig zijn als wij als mens in staat zouden zijn om ons te bevrijden van de gruwelen van het verleden? Dat wij geen oorlogen meer voeren, omdat wij hebben gezien dat oorlogen alleen maar voordeel opleveren voor de wapenhandelaren en de grote machthebbers in de wereld, die het gewone volk bespelen? Dat wij inzien dat sommige eeuwenoude tradities zoals bloedwraak en eerwraak alleen maar meer ellende opleveren en dat wij besluiten te breken met deze tradities? Ik noem nu zeer zware problemen, maar het kan ook om allerlei tradities, normen en waarden gaan die binnen een bepaald gezin heersen.  

Fouten uit het verleden

Het is geen illusie om te breken met tradities, groot of klein, het is mogelijk. Elk mens is in staat om de fouten uit het verleden te corrigeren en om aan zijn eigen kinderen andere, bevrijdende waarden en normen door te geven. In deze tijd van bewustwording moeten wij ons realiseren dat wij onze kinderen kunnen behoeden voor de fouten die wij hebben gemaakt. Niet door hen te beschermen of te beperken, maar door hen de begeleiding en vervolgens de ruimte en het vertrouwen te geven om zich te kunnen ontwikkelen naar eigen mogelijkheden.

Als ik binnen mijn eigen biculturele gezin kijk, zie ik dat onze kinderen ondanks de soms bijna onoverbrugbare tegenstellingen tussen mijn man en ik een eigen weg hebben gekozen om hiermee om te gaan. Ze neigen soms naar het een, soms naar het andere, maar nog vaker gaan ze er heel anders en met een grote souplesse mee om. Zo heb ik van huis uit, vermoed ik, de graag aan de verwachtingen willen voldoen-factor mee gekregen. Ik wil graag aardig gevonden worden. Ik voel mij enorm verantwoordelijk voor het wel en wee van andere mensen. Ik draag soms de last van de hele wereld op mijn schouders. De vader van mijn kinderen heeft echter ‘lak’ aan anderen. Het interesseert hem echt niet wat anderen van hem denken. Hij voelt zich in hoge mate verantwoordelijk voor zijn eigen gezin en zijn familie, maar voelt zich niet geroepen de wereld te redden.  

Blending

Onze kinderen hebben dat relaxte van hun vader, de een wat meer dan de ander. Ze hebben een zelfvertrouwen dat hen door de puberteit heeft geloodst zonder grote noemenswaardige problemen, Godzijdank. Wat ze van mijn genen hebben overgenomen is dat ze stuk voor stuk sociaal en inschikkelijk zijn en zich makkelijk aanpassen in verschillende situaties. Ze hebben onze beide beste kanten door elkaar gemixt en hebben er een smakelijke milkshake van gemaakt.

Bij zo’n blending gaat er ook wel eens wat mis overigens. Als dat niet zo was, viel er niets meer te leren. Zo komen alle vier de kinderen bijna dagelijks net niet te laat, net als hun vader. Zo hebben drie van de vier best wel eens last van faalangst, terwijl dit helemaal niet nodig is, net als hun moeder. Daarnaast zijn er ook nog zaken die nog niet uitgekristalliseerd zijn. Mijn man heeft bijvoorbeeld de concurrentie-factor mee gekregen. De broers in het gezin hebben lang geprobeerd elkaar te overtroeven, om in de gunst bij de ouders te komen. De ouders hebben duidelijk hun voorkeur laten blijken voor de een of de ander, wat tot jaloezie en soms zelfs wrok heeft geleid. Bij ons thuis was er sprake van volledige gelijkwaardigheid. Mijn ouders hebben nooit een van de kinderen voorgetrokken. Ikzelf heb dit overgenomen van mijn ouders: ik heb gewoon geen voorkeur. Mijn man steekt zijn voorkeur niet onder stoelen of banken, alhoewel hij veel minder uitgesproken is dan zijn ouders en hij zijn lieveling niet voortrekt. De grap is dat de andere kinderen die voorkeur zelfs benutten door hun zusje in te zetten om dingen gedaan te krijgen. In elk geval hoop ik dat mijn kinderen dit ‘voorkeursgedrag’ niet zullen kopiëren en plakken. Dat ze de andere kant hebben gezien, zou hun hierbij ‘over de drempel’ kunnen helpen. De keus is echter aan hen.

Een generatie helen

Ik denk dat elk mens elke dag weer de mogelijkheid heeft om te breken met belemmerende tradities of belemmerend gedrag. De kunst is dat de mens dit doet zonder de anderen in de familie voor het hoofd te stoten. Hij moet ervoor zorgen dat oude puzzelstukjes die niet meer passen, vernieuwd worden, zodat de puzzel weer héél wordt. Verder moet de mens de woorden van de wijzen onder zijn voorouders herinneren waar hij ook is, omdat hij is wie hij is mede dankzij hen en hun genen. Als de mens deze klik kan maken, heelt hij zichzelf en zijn generatie en maakt hij de wereld weer een stukje beter en beschaafder.

Lees ook deel I de generatiekloof

De eigen identiteit: de generatiekloof (deel I)

Is er sprake van een generatiekloof tussen de eerste, tweede en derde generatie moslims in Nederland of hebben de jongere generaties van de verschillende puzzelstukjes een nieuwe mooie puzzel gemaakt? Is er sprake van een brei, of een fusie? Van een generatiekloof of een -klik? In dit deel aandacht voor de veranderende samenleving en de eigen identiteit.

Jongeren die opgroeien tussen twee culturen. Jaren geleden waren er tig discussieprogramma’s op radio en tv over jongeren die op straat en op school heel ander gedrag vertoonden dan thuis. De Nederlanders gingen er terecht van uit dat de meeste moslimpubers er eigenlijk graag bij wilden horen. Ze wilden net zo vrij zijn als de Nederlandse jeugd. Zij wilden het liefst ook muziek luisteren, zij wilden ook verkering, zij wilden ook uitgaan. Een aantal jongens wilden nog meer. Zij droomden van het grote geld dat zij op een makkelijke, snelle manier konden verdienen. Ze kwamen vaker in aanraking met de politie dan de gemiddelde Nederlander. De ouders keken machteloos toe. Het was de schuld van de school, de schuld van de maatschappij, de schuld van de politie, etc. De meisjes droomden waarschijnlijk van dezelfde dingen, maar hun grootste droom was die van onafhankelijkheid. De makkelijkste weg om die te bereiken was door te studeren.

Tijden veranderen

Maar tijden zijn veranderd. Vooral na 11 september. Doordat de ‘verkaasde’ jongeren in de gaten hadden, dat ze ondanks hun aanpassing, er eigenlijk nog steeds niet ècht bij hoorden, verlangden ze naar een eigen identiteit. Ze beseften dat ze nooit maar dan ook nooit hun eigen afkomst konden verloochenen. Hun roots waren belangrijk. Er was echter nog iets anders wat daar nog bovenuit stak. De verdwaalde jongeren en zij die hun afkomst trouw waren gebleven, realiseerden zich, dat zij bovenal moslim waren. Het werd een houvast voor veel jongeren. Sommigen zagen de religie als de manier om zich af te zetten tegen de samenleving, anderen vonden een ongelooflijke rust in het geloof zoals ze niet eerder hadden ervaren. Eenmaal gekozen voor de moslimidentiteit verdwenen de hormonale verlangens naar de achtergrond.

De samenleving maakt zich zorgen over de verschillende groepen jongeren. Zij die criminele activiteiten ontplooien, aangezien zij vaker in aanraking komen met de politie dan de gemiddelde Nederlandse autochtoon.  En zij die zijn doorgeschoten in de naleving van de regels van de islam. Regels die in feite slechts 10 procent van het geloof uitmaken, maar voor deze jongeren eerder 90 procent beslaan. Eigenlijk kunnen we daarmee stellen dat ook deze jongeren zijn ontspoord. En opnieuw kijken de ouders toe en doen alsof hun neus bloedt, alsof zij deze kinderen niet eigenhandig hebben opgevoed.

Krampachtig

Toch denk ik dat we als samenleving niet al te krampachtig tegenover deze jongeren moeten staan. Als ik denk aan mijn eigen jeugd, woonden er een paar flinke deugnieten in de buurt. Deugnieten is zwak uitgedrukt, het waren gewoon rotjongens, die bushokjes kapot maakten, brievenbussen vernielden, in de struiken van voortuinen sprongen totdat de takken afbraken, cocaïne snuifden, met hun brommers rondscheurden, brutaal en grof waren en vaak op het hoekje van de straat stonden. Maar uiteindelijk zijn die jongens stuk voor stuk getrouwd en werden het allemaal keurige burgers, uitzonderingen daargelaten. Welnu, ik ga er vanuit dat de meeste moslimjongeren die nu op het verkeerde pad zijn of juist zijn doorgeschoten op het ‘goede pad’ uiteindelijk ook allemaal tot bezinning zullen komen. Ze zijn pubers die nog te veel bezig zijn met overleven en die hun weg nog moeten vinden, zowel in de samenleving als wel in de wereld. Het zijn wel jongeren die begeleiding behoeven van de juiste personen. Het zijn jongeren die voorbeeldfiguren nodig hebben, vanuit hun eigen gemeenschap en op scholen.

Ik denk dat de samenleving te ver is doorgeschoten met het feminisering. Als twee jongens nu op de vuist gaan, kan je er van uitgaan dat één van hen aangifte zal doen bij de politie. Als het ene kind het andere kind bij de kruis vat - zoals jongens uit baldadigheid soms doen - dan volgt er heden ten dage een heel traject waarbij jeugdhulpverlening wordt ingeschakeld. Vroeger gaf je zo’n ventje een schop onder zijn achterste of een dreun in zijn gezicht en dan was de affaire geregeld. Op school wordt het personeel op het hart gedrukt om elke misstap van elk kind te noteren in een aparte map. Als een personeelslid iets vermoedt van mishandeling of misbruik moet dit meteen gemeld worden bij de juiste instantie. Nu is zo’n melding in sommige gevallen zeker een noodzaak, maar een misverstand, miscommunicatie of misgunnen kunnen heel grote en onwenselijke gevolgen hebben, zoals een uithuisplaatsing.

Ruimte nodig

Elke jongere bevindt zich in zijn puberteit tussen twee culturen, de cultuur op straat en de cultuur thuis. Voor de moslimjongere houdt dat een dubbele moeilijkheid in. Ik pleit daarom voor ruimte voor elke jongere om ‘zijn eigen spel’ te ontwikkelen op het voetbalveld van het leven, met aan de zijlijn zijn ouders als  trainer en coach. In het volgende deel ga ik in op de uitdaging van het leven met en tussen verschillende culturen.

Lees ook deel II de generatieklik

Tien redenen om moslim te worden

Islam is geen populaire godsdienst. Het is niet een geloof waarvan je tegen je moeder zegt: "By the way mamma, ik ben moslim geworden," en dat ze jou vervolgens in de armen vliegt van blijdschap. Ze zal je eerder aanvliegen. Beter zeg je, dat je boeddha-beelden in huis hebt of boven je tapijtje zweeft doordat je transcedente meditatie beoefent. Dat is maatschappelijk aanvaardbaar. Daarmee sta je in het positieve middelpunt van de belangstelling op verjaardagsfeestjes. Toch zijn er steeds meer mensen die hun nieuwsgierigheid niet langer kunnen bedwingen als ze horen hoe gewelddadig, wellustig, hard, en grof die moslims en hun geloof wel niet zijn. Hun nieuwsgierigheid gaat zo ver, dat zij zelf willen weten wat voor vreemd geloof dat eigenlijk is. Ze gaan op onderzoek uit. Ze lezen de Koran ze lezen andere boeken over de islam (vanuit islamitisch perspectief) ; ze spreken een moslimcollega of buurman aan en luisteren oprecht. En dan komen ze er achter dat de waarheid eigenlijk heel anders is dan wat hen wordt voorgeschoteld en dat er toch wel iets van logica, schoonheid, liefde, barmhartigheid, gastvrijheid, vrijgevigheid in dat geloof en in die moslims zit.

Wat geloven die moslims nou eigenlijk? Waarom zou je moslim worden?

1. Er is maar één God: God heeft geen vader, geen moeder, geen zoon. God is niet geboren of ontstaan. God is. Hij is Uniek. Er is niemand zoals Hem. Hij heeft geen partners en er zijn geen andere goden naast Hem. Het is de simpele en dezelfde boodschap die door alle profeten door de eeuwen heen verkondigd is: richt je tot de Ene die je geschapen heeft. Toon Hem je dankbaarheid door je aan Hem over te geven, op Hem en Zijn boodschap aan de mensheid te vertrouwen. Combineer dit met het verrichten van goede daden en je zal beloond worden met het Paradijs. Pure and simple. Islam is daarom een geloof van eenvoud.

2. Iedereen is gelijkwaardig: iedereen is even veel waard. Man en vrouw, rijk en arm, blank en zwart. God maakt geen onderscheid. De profeet Mohammed, vrede zij met hem, veroordeelde discriminatie en racisme streng. Hij wees een zwarte man en vrijgekochte slaaf aan als oproeper tot het gebed in een tijd dat slaven totaal geen waarde kenden. Toch zijn er mensen die God meer liefheeft dan anderen, die bij God meer waarde hebben. Dat zijn degenen die God liefhebben en groot ontzag voor Hem hebben. Hoe meer je van Hem houdt, hoe meer Hij van jou houdt. "Denk aan mij en Ik denk aan jou," belooft God in de Koran. Maar voor de rest is iedereen gelijkwaardig. Islam is het geloof van rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid.

3. Elk mens wordt vrij van zonde geboren: de mens wordt als baby zonder zonde geboren. De moslim gelooft niet dat de mens de last draagt van de zonde van Adam en Eva in het Paradijs. Het was de bedoeling dat Adam en Eva een fout zouden maken en op aarde geplaatst zouden worden. Adam en Eva hadden spijt van hun daad en God heeft hen direct vergeven, toen zij om vergiffenis smeekten. Hij houdt er namelijk van dat de mens om vergiffenis smeekt. Elke keer als wij om vergiffenis vragen, zullen zonden van ons afvallen zoals bladeren van de bomen, zullen zonden uitgewist worden, zodat we weer een nieuwe start kunnen maken. Elk moment kunnen we dus opnieuw beginnen. Islam is daarom een geloof van hoop.

4. Niemand draagt de last van een ander: iedereen wordt in het leven beproefd en zal hoe dan ook fouten maken. Hiertoe zijn we ook geschapen. Als je een fout hebt gemaakt, smeek je tot God om je te vergeven. Als je iemand gekwetst hebt, vraag je die persoon en God om vergeving. Het is niet nodig om jezelf verwijten te blijven maken, als je spijt hebt en om vergiffenis hebt gevraagd. Behalve het (smeek)gebed kan je ook goede daden verrichten, zoals het schenken van liefdadigheid, om vergeven te worden. Als het uit het hart komt, kan God werkelijk alles vergeven. Er zijn in de islam geen tussenpersonen die onze last of onze zonden dragen, overnemen of kwijtschelden. We dienen er zelf mee in het reine te komen. Het voordeel is dat wij ook niet verantwoordelijk zijn voor de zonden van een ander. We zijn alleen verantwoordelijk voor onze eigen daden en natuurlijk voor onze kinderen en aan wat aan ons is toevertrouwd. Islam is daarom het geloof van eigen verantwoordelijkheid.

5. Delen met anderen: Natuurlijk zorg je zelf voor een evenwicht tussen geven en nemen, wees niet buitensporig in het nemen of geven. Maar deel zoveel mogelijk met andere mensen waar jij veel van hebt. Dat kan gaan om jouw talenten, of jouw zorgzaamheid, jouw liefde, jouw goede humeur of om jouw geld. Je bevrijdt je zelf van zoveel zonden door te geven. Het geeft je tevens een kick als je iets goeds voor een ander hebt kunnen betekenen. Wie wordt er nu niet blij, als een ander mens door ons toedoen opnieuw hoop heeft gekregen, rustig, geduldig en tevreden is geworden. Als we de voorbeelden van de metgezellen van de profeet, vrede zij met hem, volgen dan geven we zoveel mogelijk van ons bezit weg. Wees niet bang dat je bezit vermindert, bij God zal het vermeerderd worden. Geef om te leven en leef om te geven. Islam is daarom het geloof van liefdadigheid.

6. Islam is hemels én aards: er zijn momenten dat een moslim zich in de wolken voelt als hij of zij overspoelt wordt met religieuze gevoelens, bijvoorbeeld tijdens het gebed. En er zijn momenten dat hij bezweet met zijn handen in de aarde wroet of achter zijn bureau zit om zijn familie te kunnen onderhouden. Het is niet de bedoeling dat een moslim zich helemaal terugtrekt in de bergen om daar een eenzaam bestaan te leiden. Het is de bedoeling middenin de gemeenschap, middenin het leven te staan. Het is verder ook niet de bedoeling om zonder levenspartner en zonder seks door het leven te gaan om God te kunnen aanbidden. De mens bestaat uit lichaam en geest en die vormen samen één geheel. Seksualiteit en spiritualiteit horen beiden bij het leven. Islam is daarom het geloof van de middenweg.

7. Schaamte is normaal, maar genot is dat ook - het is normaal dat je niet lekker voelt als je in bikini of minuscuul zwembroekje rondloopt op het strand en je voelt alle ogen op je gericht. Niemands lichaam is perfect, alhoewel de mens wel mooi is geschapen. Het is echter niet de bedoeling dat je je naakte lichaam aan de buitenwereld toont. Beschouw je lichaam als een heilige tempel, als iets dat aan jou is toevertrouwd, waar je goed voor moet zorgen. Niet iedereen mag die heilige tempel betreden. De tempel moet met zeer veel respect worden benaderd. Alleen degene die ons daadwerkelijk respect toont en die aan onze voorwaarden voldoet, mag de tempel betreden. Dat respect kan alleen getoond worden binnen een huwelijk. Als je iemand hebt gevonden, waarmee je je leven wil delen, kan je ook in alle vrijheid en zonder schaamte je lichaam moet die persoon delen. Je mag dan volop genieten van elkaar. Islam is daarom het geloof van respect. 

8. Goed voor lichaam en geest zorgen -  Je lichaam heb je in bruikleen gekregen. De mens is een kalief op aarde, een rentmeester. Alles op aarde is ten behoeve van de mens geschapen, maar we hebben ook de opdracht om daar goed mee om te gaan. Dat geldt ook voor ons lichaam. We dienen het goed te verzorgen. Dat betekent dat we het rein houden (door te douchen, door ons kuis te houden) en dat we gezond en toegestaan voedsel eten. Het is toch van den gekke dat je voedsel eet dat je lichaam schaadt? Toch doen we dat als mens, dagelijks. Wordt hier bewust van, dat is de eerste stap. Reinig eenmaal per jaar gedurende één maand je lichaam van de afvalstoffen die het heeft opgebouwd door te vasten in de Ramadan samen met miljoenen anderen wereldwijd. En dan wat betreft welzijn. Wat is dat toch met de mens, dat hij geen tijd maakt voor zichzelf? Dat hij niet nadenkt over zijn eigen welzijn en geestelijke gezondheid? God vraagt ons om Hem te aanbidden en dienen, maar dat kan pas als we goed in ons vel zitten. Daarom wil God dat we goed voor ons zelf zorgen. Dat is niet egoïstisch, dat is intelligent, liefdevol en effectief. Islam is daarom het geloof van welzijn.

9. Geen slavernij - In de Koran staat niet aangegeven dat de slavernij verboden is, maar toch is de kern van de boodschap van de verzen over slavernij in de Koran, dat slaven bevrijd dienen te worden. Dat is dan ook waartoe de profeet Mohammed, vrede zij met hem, opriep. En hij gaf zelf het goede voorbeeld. In deze tijd is slavernij wereldwijd afgeschaft, maar toch komt het wel degelijk voor in verschillende delen van de wereld. Het wordt schandelijk genoeg stilzwijgend goedgekeurd. Er is echter ook een andere vorm van slavernij waar we zelf mee te maken hebben in ons dagelijks leven. Je hoeft namelijk niet door een ander onderdrukt te worden om als een slaaf te leven. Jij en ik leven in feite allemaal als slaven, als we niet goed op letten. We kunnen verslaafd zijn aan drank, roken, seks, de televisie, computerspelletjes, eten etc. We kunnen gevangen zitten in de traditie die ons beperkt als vrij mens te leven, we kunnen gevangen zitten in ons werk waardoor we veel stress ervaren. Dit alles is niet de bedoeling. We horen als mens vrij te zijn. Niemand mag ons onderdrukken, op generlei wijze. Daarom horen we op zoek te gaan naar uitwegen om onszelf te bevrijden uit de 'slavernij'. Islam is daarom het geloof van vrijheid.

10. Vertrouwen op God - Een moslim betekent in het Arabisch letterlijk degene die zich overgeeft. Islam komt van de stam SLM net als salaam en betekent vrede. Overgave in vrede. Je bent dus niet gedwongen om je te houden aan allerlei regeltjes. Het wordt wel van je gevraagd om aan bepaalde regels te voldoen. Die regels zijn echter voor je eigen bestwil, en niet om het je moeilijk te maken. Geef je over aan God en vertrouw op Hem. Als je vertrouwen in God groot is, hoef je nergens meer voor te vrezen. Wees niet bang voor inkomstenverlies, wees niet bang voor ellende op je pad. Alles komt, zoals het staat geschreven. Niet met de bedoeling om je te straffen, maar om je te reinigen, om je klaar te maken voor het Paradijs. Niemand gaat het Paradijs binnen zonder eerst beproefd te worden. Hiertoe leven we op aarde. Om Hem te aanbidden en te dienen. Islam is daarom het geloof van vertrouwen.

Succes

Geef je niet over aan een leven vol beperkingen

Wees niet bang voor teleurstellingen of moeilijkheden

Neem die hindernissen gewoon

Je zult zien

dat om succesvol te zijn

je doorgaans eerst een paar keer moet vallen

Als je later terugkijkt

blijkt die hindernis toch niet zo hoog geweest te zijn

Het waren slechts jouw gedachten 

en wat anderen van jou wensten en verwachtten

Het effect van woorden: alsof de hemel mij begroette

De Japanse dr. Masaru Emoto onderzocht het effect van woorden, gevoelens, muziek en gebed op water. Volgens hem zorgen positieve woorden na bevriezing voor een mooi kristal en leiden negatieve woorden tot vormeloosheid. We geven volgens hem, als we vol positieve gevoelens zijn, dit gevoel door aan het water dat we drinken. Maar dit geldt ook voor negatieve gevoelens als boosheid en frustratie. Je slikt ze in en ze maken je ziek. 

Het doet mij denken aan genezing door middel van het uitspreken van Koranverzen boven water en dit (aan de zieke te) drinken (geven). Of aan het uitspreken van een gebed voordat we gaan eten, ook al is het in de meest simpele vorm namelijk door 'Bismillahir Rahmanir Rahiem'  (in de naam van Allah, de Barhmartige, de Genadevolle). 

Water heeft volgens Emoto een geheugen. Andere onderzoeken bevestigen dat water informatie oppikt, waarneemt en in het geheugen opslaat. http://www.youtube.com/watch?v=ILSyt_Hhbjg.  In feite kunnen we hieruit begrijpen dat water leeft, net zoals alle elementen om ons heen. Alles om ons heen leeft, is dienstbaar aan de mens. En het is aan ons hoe wij met deze dienstbaarheid, dit geschenk aan ons om gaan.

Toen ik nog meer filmpjes zocht met als zoekwoord Masaru Emoto, stuitte ik ook op een filmpje waarbij de maker met het gegeven wilde spotten. Hij denkt dat hij een bewijs levert dat wat Emoto stelt, nep is. Hij plakt het woord liefde op een flesje water en laat dit wekenlang staan. Op een gegeven moment treedt er schimmelvorming op. Behalve dat Emoto de materie diep invroor, waardoor zich kristallen gingen vormen, bewijst hij wat mij betreft alleen maar hoe zijn eigen spotternij een negatief effect heeft op het water. Want als wij de woorden zonder de bijbehorende intentie uitspreken, zal het effect niet positief zijn.

Woorden hebben een effect op water. Maar dat niet alleen. Emoto heeft ook onderzoek gedaan naar het effect van woorden op rijst en komt hierbij tot dezelfde conclusies. Dit in gedachten houdend, probeer ik nu ook (met nog meer) liefde de maaltijd te bereiden. 

Met het inzicht betreffende de kracht van woorden, probeer ik nu mijn tong zuiverder te houden. Toen ik laatst, nadat ik iets negatiefs las in de krant 'idioot' riep, maakte mijn dochter mij er op attent. Zij vond dat ik niet mocht schelden. En ik realiseerde me dat ze gelijk heeft. Ik moet op mijn woorden letten. Ik moet mijn woorden nog meer wegen, voordat ik ze uitspreek. Ook was ik deze week in gesprek met een wijze, voor mij dierbare vriendin en ik maakte een opmerking over een kennis. Zij maakte mij er op opmerkzaam dat woorden veel kapot kunnen maken en dat ze er niet zo van gediendt was. Ze had gelijk. Ik wist het ook wel. De profeet, vrede zij met hem, heeft ons meermaals gewaarschuwd voor het effect van woorden. Aicha, de vrouw van de profeet, maakte een opmerking over Safiyyah om aan te geven dat zij kort was. Hij zei haar toen: “Je hebt een woord gezegd dat de kleur van het water van de oceaan zou veranderen als het ermee zou worden gemengd.” 

Woorden hebben effect op eten en drinken, op mensen, en dus zelfs op de oceaan! Dit weekeinde stapte ik op de fiets en sprak mijn gebed uit: 'Bismillah tawakaltoe 'ala Allah, la hauwla wa la quwata ila billah'  (In naam van Allah, ik vertrouw op Allah, er is geen macht of kracht behalve bij Allah). Vervolgens werd mijn hart gevuld met een nog groter, een holistisch bewustzijn. Een bewustzijn dat ik wel vaker ervaar als ik in de natuur rond loop. Ik ben onderdeel van dit heelal. Ik en het heelal horen bij elkaar. Het leek alsof de hemel mij begroette, alsof de lucht die ik inademde mijn lichaam zuiverde, alsof de bomen met me mee waaiden en alsof die ene vogel speciaal voor mij zo hard zong.
  

Ik realiseer me dat ik dit bewustzijn wil vast houden. Het is hetzelfde verlangen als naar de overgave in het gebed. Dit is het geluk waar ik naar blijf streven, mijn leven lang. Het komt niet als vanzelf naar me toe. Ik moet ernaar verlangen,  maar ook er naar leven. We moeten immers zaaien voordat we kunnen oogsten.

Liefde is onbetaalbaar en kostbaar

'Liefde op het eerste gezicht' bestaat. Het is mogelijk dat je van iemand kan houden, als je hem of haar voor het eerst ziet. Maar verwar 'liefde op het eerste gezicht' niet met verliefdheid. Verliefdheid is veel oppervlakkiger, gericht op het lichamelijke, het zinnelijke. Verliefdheid is goedkoop en eindigt vaak als duurkoop. Maar liefde is onbetaalbaar en kostbaar.

Verliefd worden overkomt je. Toch kan je je er wel voor afsluiten. Toen ik aankondigde een vriendje te hebben uit Noord-Afrika 25 jaar geleden, werd mij gevraagd: "Waarom word je verliefd op een buitenlander?" Ik neem daarom aan, dat je je zelf wel degelijk grenzen kan stellen. Zij kozen voor iemand van het eigen land. Maar ik was grenzeloos verliefd.

Op de middelbare school was ik om de haverklap verliefd. Niet dat ik er iets mee deed. Alles was op veilige afstand. Ik was te verlegen om er werk van te maken. Bovendien was het wel zo makkelijk om geen blauwtje te lopen. Ik was ook niet op zoek naar een flirt, maar naar de Prins op het Witte Paard.

In Nederland moet er flink geëxperimenteerd worden. Het is not-done als een moslimmeisje op jonge leeftijd wordt uitgehuwelijkt - waar ik overigens ook geen voorstander van ben - maar als een Nederlands meisje op haar veertiende met een jongen het bed induikt, moet dat kunnen. Het kind krijgt nog de pil aangesmeerd ook. "Je moet toch weten wat voor vlees je in de kuip hebt," wordt er gezegd. "Stel je voor dat het op dat vlak niet klikt," wordt gezegd. "Maar als je nooit een ander hebt gehad, kan je niet vergelijken en weet je niet beter dan dat", antwoord ik dan. Laatst gaf iemand toe: "Het heeft eigenlijk  ook wel wat, dat je 'bewaard blijft' voor de ware."

Ik probeer het mijn dochters en zoons ook bij te brengen. Bewaar jezelf voor de ware. Als iemand echt geïnteresseerd is in jou, zal hij of zij jou moeten verdienen. Met "Ik hou van je, maar ik ben nu nog niet klaar om te trouwen," dien je geen genoegen mee te nemen, ook al ben je nog zo gek op de ander. Alleen een huwelijksrelatie is een relatie die in Gods ogen gezegend is.

Maar ik hou ook de deur open. Want het is mogelijk dat één van hen een fout maakt. Ik zeg: "Als je toch verliefd wordt en het blijkt wederzijds te zijn en je hebt die persoon eigenlijk al te veel aandacht gegeven, kom dan naar me toe en neem me in vertrouwen. Dan gaan we er over praten. En we komen er samen wel uit." Beter dat een kind je in vertrouwen vertelt waar hij of zij mee zit, dan dat de zonde voortduurt zonder dat je het als ouder weet.

Sommigen zullen me een ouderwetse moeder noemen. Prima. Dan ben ik maar ouderwets. Je mag het zelf weten als je wil experimenteren. Geniet er maar van als je tegenover je vrienden pocht over je aanwinst. Of dat je met je vriendinnen wegzwijmelt, omdat die ene jongen je overlaadt met cadeautjes en complimenten. Ik zeg: geef je zelf niet weg. Geef je zelf niet over aan de illusie die verliefdheid is. Ga voor de liefde die groeit naarmate je samen Gods pad bewandelt. Ga voor 'de ware'. En dat is geen prins op het witte paard. Die fee met haar stafje die al je wensen vervuld, bestaat niet. Het is een gewone jongeman of vrouw die samen met jou een gezin wil stichten, die met jou een verbintenis aangaat die verantwoordelijkheid met zich meedraagt. Verliefdheid is goedkoop en eindigt vaak als duurkoop, als degene waar je verliefd op bent alleen maar met je speelt. Maar liefde is onbetaalbaar en kostbaar.

Word niet boos

"Word niet boos," herhaalde de profeet Mohammed, vrede zij met hem,  tot drie keer toe toen een man hem om wijsheid vroeg* . Toen ik dat de eerste keer - en de tweede, derde en volgende keren - hoorde, dacht ik: 'Dat je je woede in moet houden, begrijp ik, maar dat je niet boos mag worden.... dat is een onmogelijke opgave!' Het was voor mij altijd moeilijk geweest om mijn woede te beheersen, laat staan om helemaal niet boos te worden. Door de jaren heen lukt het me echter steeds beter om het vuur in mezelf onder controle te houden en zelfs om me niet meer zo op te winden.

In mijn jeugd was het inderdaad een onmogelijke opgave. Niet dat ik vaak boos was, maar als ik een keertje boos was, kon je maar beter een eind uit de buurt blijven. Ik heb met schoenen, scharen en zelfs een keer met een zware glazen asbak naar mijn zusters gegooid. Van het effect van die asbak schrok ik zelf achteraf enorm. Eigenlijk wilde ik niemand raken, waardoor ik me iets inhield, maar uiteindelijk zat er wel een groot gat in de deur die mijn zus achter zich dichtsloeg toen zij op de vlucht sloeg voor mijn woede. Ik moet er niet aan denken, wat er gebeurd zou zijn, als ik haar geraakt had. Nu was het slechts de deur die mij nog een paar jaar vol verwijten aankeek na het voorval, tot hij vervangen werd.

"Tel tot tien," werd vaak gezegd. Maar dat hielp niet. Ik voelde de woede in mij omhoog kruipen, het greep me bij de keel, mijn bloed kookte, mijn hart sloeg op hol en mijn lichaam beefde. Ik vond het zo verschrikkelijk onrechtvaardig, dat ik het niet in woorden kon samenvatten. En om dan tot tien te tellen, was te veel gevraagd voor het kleine meisje dat ik toen was.

Het is lange tijd een van mijn grootste angsten geweest om mijn zelfbeheersing te verliezen. Na zo'n woede-uitbarsting voelde ik me meestal verslagen, compleet verslagen. Het was niet zo zeer de tegenpartij die gewonnen had. Het ging erom dat ik mijzelf kwijt was geraakt. Dat ik niet meer de baas was over mijn eigen gevoelens, gedachten en handelen. Op dat moment was de duivel de enige echte winnaar.

In het leven leren we van onze ervaringen en de kennis die we opdoen en waar we mee aan de slag gaan. Alle mensen hebben een bepaald temperament. De ene mens heeft meer vuur in zich, de andere mens meer lucht, water of aarde. De elementen hebben elk een positieve en negatieve kant. Met deze elementen ben ik gaan oefenen. Ik oefende met het toelaten van de andere elementen in mijn voordeel.
Als ik te gedreven en/of serieus ben, is het verstandig lucht toe te voegen (humor, nonchalance, relativering). Als ik te star of te perfectionistisch ben, is het verstandig water toe te voegen (soepelheid, onderhandelen, mee bewegen, ruimte geven), als ik te passief ben, is het goed vuur (passie, compassie) of aarde (daadkracht, nuchterheid) toe te voegen. Het oefenen kan in elke situatie. Ik heb het wel eens geoefend in een vergadering met collega's, maar ik doe het ook als ik in mijn eentje ben. Dan spreek ik mezelf toe. Ik bedenk van tevoren wat ik wil uitproberen en spreek ook met mezelf af hoe ik het ga doen. Achteraf ga ik een en ander evalueren.

Een voorbeeld: ik moet een moeilijk gesprek voeren en ik ben bang dat er traantjes gaan vloeien (vuur). Ik spreek met mezelf af dat ik 'op het moment dat ik verdriet of verontwaardiging voel opkomen - dit even kort benoem (water)': "Ik merk dat ik wat emotioneel word." Hoe wonderlijk dit ook is, maar de lading is er dan af en ik heb mezelf weer onder controle. Een ander voorbeeld: in een vergadering zijn het altijd dezelfde mensen die het voortouw nemen en die de verantwoordelijkheid dragen. Ik ben zelf ook zo'n persoon. Maar ik erger mij wel aan de 'zoutzakken' (vuur). Dan spreek ik met mezelf af, dat ik deze vergadering achterover zal hangen (lucht). Het is heel wonderlijk, maar door deze actie, of beter gezegd het nalaten van een actie, voelen anderen zich ineens geroepen iets te zeggen of te doen en verdwijnt mijn ergernis volledig.

De Tijd maakt ons milder. We worden wijzer door alle ervaringen. Daarom begrijp ik nu wat de profeet Mohammed bedoelde toen hij zei: "Word niet boos." Hij wilde zeggen: sta met je beide benen stevig op de grond en laat je niet omver blazen, door niemand niet. Hij wilde zeggen: geef hier niet jouw energie aan, want dat werkt als zuurstof bij vuur, namelijk dat het vuur feller gaat branden. Hij wilde zeggen: maak je niet druk om kleine dingen. Uiteindelijk heb je daar alleen jezelf maar mee.

Natuurlijk zijn er ook momenten dat boosheid wel nuttig is. Als er onrecht gebeurt in de wereld is boosheid wel nodig. Als je je daar niet druk meer om maakt, dan mag je bij jezelf te rade gaan hoe dat blok ijs op de plek terecht is gekomen waar eerst je hart zat. Maar in dat geval geldt nog altijd, dat je de woede wel onder controle moet houden. Want behalve dat de profeet, vrede zij met hem, zei: "Word niet boos," zei hij ook: "De sterkste man is niet degene die goed is in worstelen, maar degene die controle heeft over zichzelf tijdens een woede-uitbarsting." *

* De overlevering van 'Word niet boos' is doorverteld door Aboe Hoeraira, vermeld in Al-Bukhari. De overlevering betreffende 'de sterkste man' is ook van Aboe Hoeraira, en staat vermeld in zowel de verzameling van Al-Bukhari als wel in die van Muslim.

In spinazie zit ijzer. Waar of niet waar?

"In spinazie zit ijzer," zei de meester van de zesde klas lagere school. Ik barstte in lachen uit. Hij hield ons wel vaker voor de gek. Jaren later begreep ik pas dat het echt waar was. waar/niet waar. Aan de godsdienstleerkracht van de gereformeerde kerk die onze openbare school bezocht vroeg ik: "Kon Jezus echt blinden genezen?" "Nou," legde hij uit, "Het was alsof de mensen als het ware door zijn ogen konden kijken." Toen vond ik het een acceptabel antwoord en legde ik mij er bij neer. Nu denk ik daar anders over. Ik geloof dat Jezus de blinden genas, in God's naam wel te verstaan. waar/niet waar

Bepaalde uitspraken van onze meesters en juffen en onze docenten vergeet ik niet meer. Ze zijn onuitwisbaar in mijn geheugen gegrift. Vraag me niet waarom en hoe. Maar één ding weet ik wel: er zijn leerkrachten waar ik nog weinig of zelfs niets meer van weet, en er zijn leerkrachten waarvan ik tot vandaag de dag nog onder de indruk ben. In zowel positieve als wel in negatieve zin. Het kan gaan om hun persoonlijkheid, hun manier van lesgeven, de liefde voor het vak, één of een paar van hun uitspraken of omdat ze er blijk van gaven dat ze in je geloofden, of juist niet in je geloofden.

Zo ben ik nooit de docent sociale geografie (aardrijkskunde) vergeten die mij in 4 VWO duidelijk maakte, dat ik het niet zou gaan redden. De reden: ik was niet goed in multiple choice. Hij zei: "Als je daar niet goed in was, dan had je geen inzicht en zou je geen VWO-diploma kunnen halen." Ik heb hem gemist tijdens de diploma-uitreiking, want ik had hem graag met mijn diploma om de oren geslagen. Die man heeft er namelijk voor gezorgd, dat ik jarenlang gedacht, dat ik eigenlijk dom was. Soms komt die gedachte nóg opzetten. Maar dat was natuurlijk niet waar.  waar/niet waar

Heel anders was de docent die ik in VWO 5 en 6 had. Behalve dat hij ook met ons in gesprek ging over en ons inzicht wilde verschaffen over de achtergrond van de actualiteiten m.b.t. de wereldproblematiek, toonde hij ook persoonlijke belangstelling. Hij was degene die mij zei: "Het is tijd dat je je vleugels uitslaat en het dorp achter je laat. Ga studeren, ga op kamers." Ik had een geweldige jeugd gehad in een beschermde, natuurrijke omgeving maar ik snakte er ook naar om 'zelfstandig' de wereld tegemoet te treden.

"Het is tijd dat je je vleugels uitslaat en het dorp achter je laat"

Andere positieve herinneringen gaan verder terug. Van alle leerkrachten van de lagere school herinner ik mij er twee het beste. De meester van de derde klas gaf me alle ruimte om mijn schrijftalent te ontwikkelen. Ik schreef toneelstukjes die opgevoerd werden ten overstaan van de hele school. Maar van de meester van de eerste klas (groep 3), die mij leerde lezen, weet ik nog de meeste details. Hij was ten eerste heel zachtaardig en had een prachtig handschrift. Op een dag gaf hij ons een tekenles. Hij gaf ons een tekenvel en een potlood. Terwijl we naar muziek luisterden, moesten we een tekening op papier maken. Ik vond het geweldig.

Minder enthousiast was ik op het moment dat ik ontdekte dat seks iets was waar je niet openlijk over sprak. Meester vroeg namelijk wie wist hoe kindjes gemaakt werden. Ik stak spontaan mijn vinger op, want dat had mama mij verteld. Toen ik om me heen keek en luisterde naar het gegniffel van mijn klasgenoten, kreeg ik in de gaten dat er zoiets als schaamte bestond.

waar/niet waar

Verantwoordelijkheidsgevoel II

Verantwoordelijkheid nemen kan op allerlei vlakken, binnen de samenleving, binnen het gezin, maar ook in een bepaalde functie Als het takenpakket van de functie duidelijk is, is er doorgaans geen vuiltje aan de lucht. Maar als de persoon in kwestie gevraagd wordt om bijvoorbeeld mee te denken aan de ontwikkeling van de organisatie in zijn geheel, wordt het al riskanter. Een persoon die zich betrokken en  overal verantwoordelijk voor voelt, zal volmondig "ja" zeggen, zonder zich mogelijk te realiseren wat de gevolgen daarvan zouden kunnen zijn. Er zijn nu eenmaal leidinggevenden die, zodra het project 'mis' gaat, de 'verantwoordelijkheid-nemende' persoon de zwartepiet toespelen, zodra ze de kans krijgen. Er zit vaak niets anders op dan de consequenties te aanvaarden.

De persoon in kwestie voelt zich nu met de rug tegen de muur gezet. Hij wilde wel verantwoordelijkheid nemen, maar het ging toch om een gezamenlijke verantwoordelijkheid en een gezamenlijk doel? Mispoes. Dat was maar schijn. Hij werd uitgemolken totdat hij leeg was of hij werd gebruikt totdat hij kritische vragen ging stellen, en toen de leidinggevenden vervolgens een manier vonden om makkelijk van hem af te komen, hebben ze die manier met beide handen aangepakt, waarbij ze hun eigen handen in onschuld wassen.

Behalve dat de persoon in kwestie met de gebakken peren zit, blijft hij ook leeg - want alles gegeven -, teleurgesteld, en bedrogen achter.

De consequentie is vaak dat de persoon in kwestie geen verantwoordelijkheid meer wíl dragen, want "de betrokkenheid en belangeloze inzet werd duidelijk niet gewaardeerd". Vooral als dit ook in een andere functie opnieuw geschiedt. De deur gaat dicht, het hart op slot. Dit impliceert eigenlijk dat de persoon in kwestie dubbel lijdt. Behalve dat de deceptie pijn doet, is deze persoon ook iemand met veel potentie en passie, die nu opgesloten zitten in een gefrustreerd hart.

Toch moet deze persoon anders naar zichzelf leren kijken. Met anders wordt bedoeld kritisch bedoeld. Want op het moment dat hij volmondig en vanuit goede intentie "ja" zei, heeft hij toen om een duidelijk kader gevraagd? Wist hij wat de taakverdeling binnen het project was, en wat de verwachtingen van de leidinggevenden t.a.v. zijn inzet en werkzaamheden waren aangaande zijn inzet en takenpakket? Of is hij er naïef in gestapt, of beter gezegd ingetuind zonder de personen 'af te tasten' met wie hij zou samenwerken?

Maar met anders naar zichzelf kijken wordt ook bedoeld kijken op een andere manier, vanuit een ander perspectief. Personen met passie, potentie en betrokkenheid zijn goud waard binnen een organisatie. Als deze personen niet erkend worden door de organisatie, wordt het tijd om uit te kijken naar een functie in een andere omgeving. Het bedrijf of organisatie verdient deze persoon dan simpelweg niet. Dit is geen arrogante gedachte, maar wel een onbescheiden gedachte. We hoeven onszelf niet bescheiden op te stellen als het om onze carrière gaat. We mogen onszelf ook wel eens op de voorgrond zetten.

Alleen door onszelf kritisch, maar ook waarderend te bekijken, kunnen we uit de vicieuze cirkel van de machteloosheid stappen. En kunnen we ons hart weer openen voor nieuwe mogelijkheden en nieuwe kansen. Kansen niet alleen voor onszelf, maar ook voor de organisatie of het bedrijf dat ons binnenhaalt en uiteindelijk voor de samenleving als geheel.

Lees ook deel I: http://beanoor.blogspot.nl/2013/10/verantwoordelijkheidsgevoel-i.html

Verantwoordelijkheidsgevoel I

Verantwoordelijkheidsgevoel. Je bent er mee behept, of niet. Maar het kan ook worden aangeleerd of tenminste aangewakkerd. In een reportage over de Antillen die ik onlangs zag, verbaasde ik me opnieuw over het feit dat veel mannen daar weg lopen voor hun verantwoordelijkheid als vader. En nog meer verbaasde ik me er over dat de vrouwen dit zelf ook in stand houden. De schuld wordt gegeven aan de geschiedenis van de slavernij. Mannen en vrouwen werden toen vaak gescheiden, waardoor moeders alleen voor de kinderen moesten zorgen.

Behalve op de Antillen zien we wereldwijd het aantal vaderloze gezinnen toe nemen. Er zijn voldoende vrouwen die in een uitzichtloos huwelijk toch nog weer een kind nemen, waarschijnlijk in de hoop, dat het dan allemaal weer goed komt. Wat niet zo is.

Nu is uit onderzoek gebleken dat vaderloze gezinnen het beter doen dan moederloze gezinnen. Als de moeder een krachtige vrouw is, komen er ook krachtige persoonlijkheden uit voort. Maar als de moeder zich als een slachtoffer gedraagt, zijn de kinderen vaak ook gedoemd tot eenzelfde uitzichtloos bestaan.

Toch ga ik er vanuit dat de kinderen deze cirkel kunnen doorbreken, door er uit te stappen. Ik ga er vanuit dat elk individu verantwoordelijk is voor zijn of haar eigen leven. We kunnen onze ouders niet de schuld geven van onze mislukkingen, noch onze mannen, bazen of de geschiedenis. We zijn zelf verantwoordelijk.

Dat vergt doorzettingsvermogen en lef. Daarnaast is het goed steun te zoeken bij een familielid of maatje die bemoedigt.

Maar dat het mogelijk is, werd mij een aantal jaren geleden op pijnlijke manier duidelijk. Ik was uitgenodigd door een jonge Marokkaanse studente, een enorm levenslustige dame. Zij wilde iets betekenen voor de Marokkaanse gezinnen, meen ik mij te herinneren. Ik kwam bij haar thuis en verwachtte kennis te maken met het gezin. Maar dat gezin hing languit met zijn allen voor de televisie en nam niet eens de moeite om een hand op te steken als groet. Ik ben dat niet gewend van Marokkanen, die doorgaans enorm gastvrij zijn. Vervolgens nam ze mij naar haar kamer, wat eigenlijk de garage was. Er stonden behalve twee stapelbedden voor haar, haar jongere zusje en twee broertjes, een bureau. Voor de rest was de kamer helemaal kaal. Het was deprimerend. Maar toch was deze jonge vrouw erin geslaagd om zich in deze situatie te redden. En nog meer dan dat; zij steeg boven zichzelf uit.

Zij is voor mij het voorbeeld dat alles mogelijk is in het leven, als je er maar zelf in gelooft en er voor gaat.

Lees ook deel II: http://beanoor.blogspot.nl/2013/10/verantwoordelijkheidsgevoel-ii.html

23 dingen waar een vrouw echt mee moet stoppen

'Wij zijn zelf onze grootste vijand' is een cliché, maar diep in ons achterhoofd weten we ook dat het een waarheid als een koe is. We maken onszelf vaak zo gek in het streven naar het perfectioneren van ons werk, huishouden, onze relaties (familie en vrienden), en van onszelf, dat we er moe van worden. Heel moe.

Daarom 23 dingen waar je als vrouw mee op zou moeten houden, zodat je de wereld weer aan kan. Je zult je waarschijnlijk niet overal in herkennen, maar als er ook maar één tip bij zit, waar jij iets aan hebt: doe er dan wat aan! Als het niet in één keer lukt, probeer het dan gewoon nog een keer, want de aanhouder wint - wat overigens weer zo'n cliché is.

foto: monstras.it

1. De hele tijd excuses aanbieden. Onderzoek heeft aangetoond dat vrouwen vaker "sorry" zeggen dan mannen. Nu is het juist goed om je verontschuldigingen aan te bieden voor iets waar je verantwoordelijk voor bent, maar constant je excuses aan te bieden voor van alles en nog wat doet meer kwaad dan goed. Je hoeft je niet te verantwoorden als je een afspraak verzet of als je met een vriendin over je problemen wil praten. Wees baas over je voorkeuren en besluiten.

2. Overal "ja" op zeggen. Ja, ik spreek graag met je af om samen een kop koffie te drinken, alhoewel ik doodmoe ben en eigenlijk alleen maar in mijn bed wil kruipen. Ja, is goed, ik kijk jouw werk ook nog wel even na, terwijl ik omkom in mijn eigen werk. Ja, ik wil wel bij je langs komen, ook al komt die vreselijke vriendin van je die ik niet kan uitstaan, ook langs. Zeg geen "ja" als je het niet echt meent of wilt. Mensen zullen je meer respecteren als je grenzen stelt.

3. "Nee" tegen jezelf zeggen. Veel vrouwen spenderen te veel van hun tijd aan het benoemen of bedenken van wat ze allemaal niét kunnen, waar ze niet genoeg van weten, of wat ze niét hadden moeten doen. Laat je onzekerheid en angsten niet de controle over je krijgen, want hierdoor zullen veel kansen aan je voorbij gaan. Dus stap op die groep mensen af, waarvan je dacht dat je er misschien niet tussen zou passen; schrijf die sollicitatiebrief voor die baan waarvan je dacht dat je die toch nooit zou krijgen; en trakteer jezelf op een leuk uitje zo nu en dan, ook al vind je dat niet nodig.

4. Voedsel als je vijand zien. Vrouwen krijgen zo vaak de boodschap voorgeschoteld dat hun waarde van hun uiterlijk af zou hangen, dat ze er in gaan geloven. Ons haar hoort gladgestreken of perfect gekruld te zijn, we mogen eigenlijk niet zonder make-up de straat op, alhoewel de look wel 'natural' moet zijn, en wij moeten vooral slank zijn, maar dan wel met een beetje bil- en borstpartij, want we moeten wel vrouwelijk blijven. Hoe kan je nog genieten van voedsel als je aan zulke normen moet voldoen? Wees je je er bewust van wat je in je lichaam stopt - het is immers het enige lichaam dat je hebt - maar voel je nergens schuldig over. Geniet met volle teugen van elke gezonde smoothie en komkommersalade, maar ook van elke hap lasagna rijk bestrooid met Goudse kaas, en van elke lik van je sorbet met slagroom. Je zou geen spijt moeten hebben van eten. 

foto: wisselaar.nl

5. Ontevreden zijn met je lichaam. Waarom zou je ontevreden zijn met je hoofd of je lichaam? Al dat geknies en geklaag; houd toch eens op met jezelf te pijnigen. Dit is wat jou gegeven is. Zorg er goed voor. En let vooral op de binnenkant. Als je jezelf niet kunt accepteren, zoals je geschapen bent, kan je beter met een therapeut gaan praten.

6. Jezelf niet serieus nemen als je iets bereikt op professioneel vlak. Vrouwen neigen ertoe zichzelf minder serieus te nemen als ze iets voor elkaar gekregen hebben op hun werk. Of ze denken dat ze het succes eigenlijk niet aan zichzelf te danken hebben. Houd toch op met deze nederige opstelling. Schat je inzet op de juiste waarde. Je hebt die nieuwe baan, die promotie of die publieke erkenning gekregen omdat je het verdiend hebt. Let er wel op, dat als je je onbescheidener opstelt, niet iedereen daar begrip voor heeft. Maar laat ook dat verder niet jouw zorg zijn.

7. Op obsessieve wijze alle foto's waar je online minder flatteus op staat verwijderen. Het is begrijpelijk, dat je er niet van gediend bent dat jij die foto waar je niet zo goed op staat niet als profielfoto gebruikt. Maar overdrijf nou niet: waarom verwijder je alle foto's waar je maar enigszins onflatteus op staat op bijna dwangmatige wijze? Vaak is het zo, dat anderen niet eens hadden opgemerkt dat we op die ene foto best een onderkin hadden. Mensen, waar maken we ons druk om? Over een paar jaar hebben we spijt dat we geen foto meer hebben van bijvoorbeeld de diploma-uitreiking van ons broertje, omdat we onze ogen dicht hadden op die foto.

8. Je echte leven vergelijken met iemand anders virtuele leven. Als je heel veel tijd spendeert aan je online leven of het virtuele leven van iemand anders, dan is dat best zorgwekkend. Onderzoek heeft uitgewezen dat degenen die verslaafd zijn aan Facebook, vaker een laag zelfbeeld hebben dan degenen die er weinig tijd aan besteden. Als je urenlang langs de tijdlijn scrollt van 'je vrienden', en je afvraagt waarom die persoon er zo gelukkig uitziet terwijl jij je steeds rotter gaat voelen, dan heb je echt een probleem. Je zelf constant vergelijken met anderen zorgt ervoor dat je depressieve gevoelens ontwikkelt. Schuif op zo'n moment je laptop aan de kant en geniet van het 'nu'. Vind je dat saai? Het is tenminste wel echt.

9. Vasthouden aan spijt en schuldgevoelens. “Ik ben gewoon tegen spijt,” zei Lena Dunham in 2012 tijdens het New Yorker Festival. Schuldgevoelens en spijt zijn twee emoties die de persoon in kwestie doorgaans 'martelen'. Erken de gevoelens, maar blijf niet achterom kijken, want het verleden komt nooit meer terug. Ga verder met je leven.

10. De hele dag hakken dragen. Vrouwen zijn er dol op om pumps te dragen, maar het is erg onverstandig om daar de hele dag op te lopen. Kies toch eens gewoon voor comfort, in plaats van je voeten in schoenen met stiletto-hakken te wurmen. Jouw voeten en jijzelf zullen hier later spijt van krijgen. Zelfs kleine hakken kunnen voor rugproblemen zorgen. Bovendien kunnen lage schoenen bijzonder galant staan.

foto: Plazilla

11. Beoordeel het seksleven van andere vrouwen niet. We moeten ons niet bemoeien met het seksleven van een ander. Dat is de zorg van die ander. Als je de neiging hebt iemand als pin-up of als preuts te bestempelen, houd dan je lippen op elkaar. Zelfs als je geschokt bent -bijvoorbeeld door het obscene gedrag van voormalig tieneridool Miley Cyrus -  dan hoef je die persoon nog niet te beschimpen of bespotten.

12. Je eigen seksleven (laten) beoordelen. Niemand hoeft te weten met hoeveel mannen je het bed gedeeld hebt of wat jij gisteravond hebt uitgespookt in bed. Laat bedgeheimen geheim.

13. Proberen 'cool'  of 'chill' over te komen. Misschien ben je een stoere meid met een motor, maar als je dat niet bent, probeer dan niet 'cool' te doen. En probeer niet 'chill' over te komen, terwijl je een stresskip bent. Wees gewoon jezelf in plaats van dat je je voordat als iemand anders. Als je jezelf bent, ben je vanzelf 'chill'.

14. Bang zijn voor het label 'gestoord'. Er is niets makkelijker om een vrouw in diskrediet of uit balans te brengen dan door haar te beschuldigen dat ze overgevoelig is. "Ik denk niet dat het idee dat vrouwen 'gestoord' zijn onderdeel uitmaakt van een complottheorie," schreef auteur Yashar Ali in een blog voor de Huffington Post in 2011. "Ik geloof eerder, dat het te maken heeft met een langzame maar zekere trommelslag; dat vrouwen dagelijks ondermijnd en met een kluitje in het riet weg gestuurd worden." Bang voor het label kiezen vrouwen ervoor te zwijgen. Overigens is iedereen, man of vrouw, in meer of mindere mate gestoord.

15. Je eigen (internet)dokter zijn. Als je klieren al een week lang zijn opgezwollen, hoeft dat niet automatisch te betekenen dat je een grote tumor in je nek hebt. Laat het internet voor wat het is en bezoek een echte dokter als je ongerust bent.

16. Alles op Pinterest te laten lijken. Je bent (nog) geen top-designer. Je zult niet zo maar in staat zijn een prachtige boekenkast of bank te ontwerpen. Er mag best geleefd worden in een huis. Je bent (nog) ook geen topkok. Dus jouw maaltijden hoeven er niet altijd perfect uit te zien. Als ze maar lekker smaken.

17. Bang om alleen te zijn. Er zijn zekere zaken waar je vat op hebt, zoals wie je vrienden zijn en met wie je gaat winkelen, maar je kan nooit alles onder controle hebben. Een levenspartner vinden is zoiets. Maak jezelf niet gek met de gedachte dat je altijd alleen zult blijven, en dat 'de ware' nooit op je pad zal komen, of dat jij het geluk niet meer zal vinden. Er zijn echt ergere zaken dan alleen zijn. Shirley MacLaine zei ooit: "De meest diepzinnige relatie die wij ooit op zullen bouwen, is de relatie met onszelf."

18. In een relatie blijven alleen maar omdat je niet alleen wil zijn. Als je bang bent om alleen te zijn, heb je misschien de neiging om je op de eerste de beste man, die jou aandacht schenkt, te storten. Maar uit zo'n relatie zal weinig tot niks goeds voort komen. Nora Ephron schreef: "Huwelijken komen en gaan, maar scheidingen zijn voor altijd."

19. Niet profiteren van je vrije dagen. Veel mensen kunnen het zelfs in het weekeinde of op hun vakantie niet laten hun werkmails te checken en te beantwoorden. En dat terwijl uit onderzoek blijkt dat werknemers die genieten van hun vrije tijd gezonder, gelukkiger én productiever zijn. Vroeger - nog niet eens zo heel lang geleden - hadden we geen mobiele telefoons en waren we niet 24/7 bereikbaar. Er is niets ergs aan om je telefoon uit te schakelen in het weekeinde of als je een lange wandeling maakt langs het strand.

foto: wetenschap24.nl

20. In een giftige vriendschap blijven hangen. Schrap vrienden van je vriendenlijst die jou niks goeds brengen of jou alleen maar onrustig of ongelukkig maken. Het leven is te kort om je laten leiden/lijden door dit soort zogenaamde vrienden.

21. Je verplicht voelen met mensen om te gaan. Dat je vroeger elk moment op de dag met haar omging op de basisschool, wil niet zeggen dat je nu nog steeds een klik met haar hebt. Als het niet goed voelt, mag je een vriendschap best laten verwateren. Voel jezelf daar niet schuldig over.

22. Je schamen voor je hobby's. Als jij een bepaalde hobby hebt die anderen niet met je delen, dan hoef je dat niet te verbergen. Als jij bijvoorbeeld van kitsch houdt, terwijl je vriendinnen van kunst houden, dan moet je je daarvoor niet te schamen. Maak je niet druk over hoe je er uit hoort te zien, waar je over hoort te praten, en/of wat jij belangrijk zou moeten vinden. Wat maakt het uit dat je geen verstand hebt van muziek? Of dat jij als vrouw geobsedeerd bent door voetbal of niet elke dag 'Goede Tijden, Slechte Tijden' kijkt.

23. Deadlines stellen voor belangrijke momenten in je leven. Probeer niet om precies te plannen wanneer je in elk geval getrouwd moét zijn, of baby's zou moeten krijgen, of die droombaan moet hebben gevonden. Geniet van de onzekerheid van het bestaan en sta je zelf toe om je te laten overrompelen en blij verrassen door de momenten dat er zich iets groots in je leven aandient.

gebaseerd op een artikel in de Huffingtonpost